terug naar overzicht

De rol van de hiërarchische lijn

Veiligheid is een begrip waarmee we elke dag te maken krijgen en dit zowel thuis, in onze nabije omgeving als op het werk. Als werkgever voldoende aandacht schenken aan de veiligheidsaspecten is zowel een ethische als een juridische zaak.

Naast de zorg voor de gezondheid en het welzijn van de medewerkers, is een hoogstaand veiligheidsbeleid ook van juridisch belang mocht er zich een ernstig of dodelijk arbeidsongeval voordoen. Verder zijn er ook voordelen op vlak van bedrijfsimago, rekrutering en het stijgend belang van duurzame bedrijfsvoering voor klanten. Eén van de succesfactoren van een hoogstaand veiligheidsbeleid is een goede en duidelijke taakverdeling.  

Wie doet wat?

Elke schakel in de organisatie heeft specifieke verantwoordelijkheden en taken m.b.t. veiligheid en welzijn die beschreven zijn in de wetgeving.

Allereerst is het aan de werkgever en directie van het bedrijf om het goede voorbeeld te stellen. Dit gedrag sijpelt immers door binnen de ganse organisatie en bepaalt voor een groot deel de veiligheidscultuur. De werkgever dient eveneens de basistools aan te reiken voor een geslaagd veiligheidsbeleid, zoals degelijk materiaal, procedures en een opleidingsprogramma. Zonder degelijke bescherming, veilige machines, duidelijke procedures en voldoende training is het moeilijk om een hoogstaand veiligheidsbeleid uit te rollen.

Vervolgens is het aan de leidinggevenden om het veiligheidsbeleid actief uit te dragen op de werkvloer. De leidinggevenden van hoog tot laag in de organisatie, ook wel hiërarchische lijn genoemd, zijn immers het uithangbord van hetgeen de werkgever wenst te bereiken. Zij zijn actief binnen alle afdelingen en spelen een cruciale rol. Eén van hun taken is het uitvoeren van risicoanalyses. Is de werkomgeving veilig? Allerlei factoren spelen hierbij een rol gaande van mechanische en fysische tot psychosociale factoren. Aandacht voor bestaande risico’s en vooral hierop inspelen kan ongevallen helpen voorkomen. Naast de risicoanalyses is het ook de taak van de hiërarchische lijn om de veiligheidsinstructies succesvol te implementeren en te waken over de naleving ervan.

Ook de medewerker heeft verantwoordelijkheden, zoals het naleven van de instructies en het zorgdragen voor het materiaal. Wanneer een medewerker een gevaarlijke situatie opmerkt, is het eveneens zijn plicht om dit te signaleren.

Rol van de preventieadviseur

Wanneer het gaat over veiligheid kan ook de preventieadviseur niet ontbreken. Deze rol beperkt zich echter vooral tot adviesverlening. Welke acties kunnen er ondernomen worden om de werkomgeving veiliger te maken? De preventieadviseur is niet verantwoordelijk voor de al dan niet naleving van de veiligheidsinstructies. In de praktijk merken we enerzijds dat er vaak te veel verantwoordelijkheden doorgeschoven worden naar de preventieadviseur, anderzijds neemt de preventieadviseur soms te veel hooi op zijn vork.

Het is de bedoeling, en de organisatie heeft hier ook baat bij, dat de hiërarchische lijn de wettelijke verantwoordelijkheden op zich neemt. Dit creëert betrokkenheid waardoor een betere dynamiek ontstaat binnen de organisatie. Daarnaast garandeert dit ook de continuïteit van het veiligheidsbeleid. Om veiligheid voldoende te laten leven in de ganse organisatie, mogen deze taken niet op de schouders van één bepaalde dienst of persoon rusten. Veelal zien we dat het veiligheidsbeleid doodbloedt eens de enthousiaste preventieadviseur het bedrijf verlaat. Een tip hierbij kan zijn om regelmatig een opleiding hiërarchische lijn te organiseren.

Tweerichtingsverkeer

Niettegenstaande dat alle partijen binnen de organisatie duidelijke taken hebben is een goede communicatie tussen hen ook cruciaal. Faciliteer open en transparante communicatie over de volledige hiërarchische lijn, zowel top-down als bottom-up. Binnen de hiërarchische lijn is het vaak natuurlijk om veel top-down te communiceren zoals de veiligheidsinstructies en taakverdelingen.

Moedig ook bottom-up communicatie aan. De medewerkers die dagelijks aanwezig zijn op de vloer hebben vaak nuttige informatie over de werking en zijn de ideale personen om verbeteringen te suggereren of pijnpunten aan te brengen. Een voorbeeld van goede bottom-up communicatie is het signaleren van bijna-ongevallen. Informatie over de oorzaak kan zeer nuttig zijn om arbeidsongevallen te helpen voorkomen. Is er onvoldoende kennis? Zijn de instructies onduidelijk? Is het materiaal in slechte staat? Belangrijk hierbij is de creatie van een open communicatie cultuur waarbij de drempel om zaken te melden niet te hoog ligt.