terug naar overzicht

Stikstofarrest: Vlaams beleid op de helling?

In februari 2021 lag de stikstofuitstoot van een pluimveestal aan de basis van een vernietiging van de milieuvergunning. Sinds dit zgn. Stikstofarrest staat het Vlaamse stikstofbeleid op de helling en heerst er grote onzekerheid bij landbouw en industrie.

PAS-Programma als antwoord op hoge stikstofuitstoot

In 2014 werd het zogenaamde PAS-programma ingevoerd. De Programmatische Aanpak Stikstof heeft als doel om belangrijke natuurgebieden te beschermen en de negatieve effecten van stikstof onder controle te houden.

In afwachting van een concrete regelgeving werd in 2014 een voorlopig systeem met kleurcodes ingevoerd om de impact van activiteiten op nabijgelegen natuur te evalueren. Bij vergunningsaanvragen werd gekeken naar de actuele stikstofuitstoot en de stijging door de nieuwe investering. Wanneer de totale bijdrage kleiner was dan de 5% drempelwaarde, hoefde er geen verder onderzoek te gebeuren.

Stikstofarrest zet beleid op losse schroeven

In februari kwam dit beleid op losse schroeven te staan door het ‘stikstofarrest’, waarbij werd geoordeeld dat de 5% drempel niet voldoende wetenschappelijk onderbouwd was. Het was geen geldige referentie om zonder verdere objectieve motivatie naar te verwijzen. De pluimveehouder kon onvoldoende aantonen dat het nabijgelegen beschermingsgebied niet zou worden aangetast door de uitbreiding.

Deze uitspraak brengt het thema stikstof opnieuw hoog op de politieke agenda. Vlaams Minister van Omgeving Zuhal Demir gaf al aan dat het niet de bedoeling is om Vlaanderen op slot te zetten. Het is echter wel duidelijk dat het bestaande beoordelingskader verleden tijd is en een nieuw kader zal moeten uitgewerkt worden om stikstofemissies op een gepaste manier te evalueren. Een nieuw definitief beoordelingskader wordt verwacht eind dit jaar. In afwachting zal gewerkt worden met een tijdelijk (en dus opnieuw juridisch onzeker) kader dat heel binnenkort verwacht wordt. Vermoedelijk zullen er nieuwe drempels komen waarbij verwacht wordt dat deze strenger zullen zijn dan de 5%-bijdragedrempel.

Gevolgen voor bedrijven

In eerste instantie treft deze regeling landbouwactiviteiten gelegen in de omgeving van speciale beschermingszones, waardevolle gebieden waarbinnen maatregelen genomen worden om de natuurlijke habitats en populaties in stand te houden of te herstellen.

Maar ook de industrie in en nabij deze gebieden wordt hierdoor geraakt. Verwarmings-installaties, stoomketels, naverbranders etc. zorgen immers voor stikstofuitstoot. Ook andere processen kunnen stikstof initiëren en dienen mee geëvalueerd te worden. Momenteel loopt nog de vraag hoe en in welke mate de uitstoot van verkeer (ook het verkeer van een bedrijf) moet geëvalueerd worden.

Bij elk dossier stellen we drie hoofdvragen:

1/ Wat is de afstand van het bedrijf tot speciale beschermingszones? Ook wanneer in de nabije omgeving geen natuurgebieden zijn, is het raadzaam om de mogelijke milieueffecten mee te nemen in de evaluatie. We merken dat er bij de aftoetsing verder gekeken wordt dan de tot nu gehanteerde 700m-straal. Kan er nog uitgebreid worden als een bedrijf zich in de buurt van een speciale beschermingszone bevindt? Elk dossier wordt individueel behandeld. Tijdens de beoordeling wordt rekening gehouden met de zone, de grenswaardes en de mogelijke milieueffecten.

2/ Wat is de stikstofuitstoot van het bedrijf? Het is van belang om alle processen waar stikstof geïnitieerd kan worden in kaart te brengen. Er is nog volop discussie over het al dan niet in rekening brengen van transportroutes. Het is nog niet duidelijk in welke mate deze geëvalueerd zullen worden.

3/ Wat is de mogelijke impact op het milieu? We merken dat er nu al bij lopende dossiers veel aandacht besteed wordt aan de motivatie. De problematiek wordt breed bekeken en verwacht wordt dat er voldoende staving in het dossier zit.

Er is veel onzekerheid en het is zoeken voor zowel bedrijven, overheden, vergunningsverleners als administraties. De regering is volop bezig met de uitwerking van een stappenplan dat hopelijk snel duidelijkheid zal geven. Stikstofuitstoot zal sowieso een belangrijk thema zijn en blijven in toekomstige dossiers.

Wil u weten wat dit voor uw bedrijf betekent of heeft u vragen over het stikstofarrest? Het WIELS team helpt u graag verder! Contacteer ons.