De Vlaamse Regering zet opnieuw een stap naar een betere vergunningverlening. Vrijdag keurde ze daarover voor het eerst een decreet goed. Daarmee vertaalt ze een deel van de aanbevelingen van de expertencommissie van eind 2025 in nieuwe regels.
Achtergrond: de modulaire vergunningsprocedure
We wisten al dat de vergunningsprocedure meer oplossingsgericht zou worden. In 2024 legde de decreetgever daarvoor de basis met het decreet over de modulaire omgevingsvergunning.
Die procedure maakt het makkelijker om tijdens de behandeling van een aanvraag in te spelen op adviezen en inspraakreacties. Ze is nog niet van kracht, omdat de Vlaamse Regering ze eerst verder wilde verfijnen. Met dit voorontwerp van decreet maakt ze dat nu concreet.
De belangrijkste veranderingen op een rij
De grote lijnen waren al bekend. Nu wordt ook duidelijk hoe de regeling er concreet uitziet. Dit zijn de voornaamste wijzigingen.
Start van de procedure
- Als aanvrager krijg je recht op vooroverleg met de vergunningverlener. De meer formele projectvergadering verdwijnt. In de plaats komt meer maatwerk.
- Een aanvraag volledig en ontvankelijk laten verklaren is in de praktijk de eerste grote horde. Heeft de overheid in die eerste fase opmerkingen, dan krijg je als aanvrager voortaan de keuze: je trekt de aanvraag in, je vult ze aan of je gaat voorbij aan die opmerkingen.
Tijdens de procedure
- Als aanvrager krijg je meer grip op de procedure. Zo voert het decreet een “pauze-knop” in. Die creëert tijd om je aanvraag aan te passen en in dialoog te gaan met overheden en belanghebbenden.
- Adviezen tijdens de procedure krijgen een duidelijker statuut. De vergunningverlener krijgt meer ruimte om afwegingen te maken, natuurlijk binnen de wettelijke grenzen.
- De overheid die over de aanvraag beslist, mag bij haar beoordeling ook rekening houden met positieve effecten van een aanvraag via het criterium van de “maatschappelijke meerwaarde”.
- De procedure neemt meer stappen op als extra modules. Denk bijvoorbeeld aan vereenvoudigingen rond de “zaak der wegen” en afwijkingen van milieuvoorwaarden. Die zouden voortaan niet langer door de minister maar door de vergunningverlener worden goedgekeurd.
Belangrijkste verandering: inspraak en beroepsmogelijkheden
De grootste verschuiving zit bij de inspraak en de beroepsmogelijkheden.
- Het openbaar onderzoek verandert. In principe komt er nog maar één openbaar onderzoek voor aanvragen waarvoor dat nodig is.
- In het administratief beroep verandert er veel. De inspraak verschuift daar naar het einde van die fase. De vergunningverlener maakt dan haar beslissing en de argumenten bekend. Ben je het daar niet mee eens, dan kan je bij diezelfde overheid een “herzieningsprocedure” opstarten. Zo kan de overheid nieuwe elementen mee afwegen en haar beslissing aanpassen of beter onderbouwen. Die herzieningsprocedure staat alleen open voor wie eerder in de procedure al gebruikmaakte van zijn beroepsmogelijkheden.
- Wie een vergunning wil aanvechten voor de Raad voor Vergunningsbetwistingen, moet in principe eerst die herzieningsprocedure doorlopen. Voor de Raad kan je bovendien geen nieuwe argumenten meer opwerpen die je niet eerder via die procedure hebt gemeld. Dat is een toepassing van de “attentieplicht”. Die houdt in dat burgers hun argumenten tijdig op tafel leggen en ze niet strategisch opsparen tot bij de Raad.
- Wie niet reageert tijdens een openbaar onderzoek behoudt wel zijn kansen om later een herzieningsprocedure of een beroep in te stellen.
- Wetenschappelijke studies van erkende deskundigen krijgen een verhoogde bewijswaarde. Tegen zo’n deskundig oordeel ingaan blijft mogelijk, maar niet langer met vrijblijvende argumenten.
- Een vergunning intrekken tijdens de procedure voor de Raad voor Vergunningsbetwistingen wordt mogelijk, zonder dat je daarmee impliciet erkent dat die vergunning onwettig is.
- Tot slot veranderen ook de drempels voor beroepen tegen vergunningsbeslissingen. Het ontwerp van decreet verfijnt de belangvereiste. Dat bevestigt grotendeels de bestaande rechtspraak. Voor rechtspersonen en verenigingen ligt de drempel hoger, omdat er een duidelijke link moet zijn met een concreet en territoriaal afgebakend statutair doel.
Uitkijken naar het advies van de Raad van State
De aangepaste procedures laten nog even op zich wachten. De Vlaamse Regering vraagt nu eerst advies. Daarna wordt vooral het advies van de Raad van State belangrijk, zeker voor de bepalingen over de beroepsmogelijkheden bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen. De verwachting is dat het decreet in het najaar naar het parlement gaat en nog voor het einde van het jaar wordt goedgekeurd. We volgen het van nabij op.
