terug naar overzicht

De lozing van afvalwater, een rem op toekomstplannen? Nieuwe richtlijnen vanaf 1 februari 2021

Het succes van een masterplan hangt af van vele facetten, waarvan milieu er zeker één van is. Verrassend – en ontnuchterend- is wel dat de mogelijkheden tot de lozing van afvalwater hierbij een belangrijke plaats innemen, en in de toekomst nog meer.

Wat zegt het Wezer-arrest?

Alles begon met een uitspraak op 1 juli 2015 van het Europese Hof van Justitie (het zgn. Wezer-arrest). Dit arrest bepaalt dat de waterkwaliteit van het oppervlaktewater waarin geloosd wordt, niet mag achteruitgaan door een nieuwe aanvraag. Dit betekent dat elke nieuwe aanvraag tot lozing getoetst moet worden aan de kwaliteitseisen van het oppervlaktewater waarin geloosd zal worden. Elke stroom, rivier, beek, … in Vlaanderen heeft immers eigen kwaliteitsdoelstellingen en normen waaraan voldaan moet worden.

De overheid moet er (ondermeer) via haar vergunningenbeleid op toezien dat deze gehaald kunnen worden. De impact van de lozing van elk bedrijf in een stroom, rivier of beek zal dan ook worden afgetoetst op deze kwaliteitseisen én op de huidige kwaliteit van het oppervlaktewater. Indien de kwaliteitsdoelstellingen niet gehaald worden, is er in principe geen ruimte meer voor een extra lozing.

Deze wijze van werken bestaat reeds lang in Vlaanderen, en is ingeschreven in Vlarem II. Het Wezer-arrest heeft er echter voor gezorgd dat deze aftoetsing scherper en dwingender wordt toegepast.

De lat wordt hoger gelegd in 2021

In 2021 gaan we in Vlaanderen nog een stap verder. Vanaf 1 februari zal de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) een nieuwe tool toepassen bij de adviesverlening om zowel het risico op achteruitgang als het niet halen van de doelstellingen af te toetsen. Alle aanvragen voor zowel bestaande lozingen (bv. hernieuwingen) als nieuwe lozingen zullen deze toets moeten opnemen in de vergunningsaanvraag.

Dit kan ervoor zorgen dat twee gelijkaardige bedrijven totaal verschillende lozingsnormen krijgen, omdat het ene bedrijf loost in een rivier, en het andere bedrijf in een kleine beek die reeds sterk vervuild is.

Meer nog, wanneer de doelstelling van het oppervlaktewater niet gehaald wordt, worden geen nieuwe lozingen meer toegestaan. Via een nieuw haalbaar stappenplan dat fungeert als een soort trechter, wil de VMM de lozingen met relevante impact kunnen filteren.

Impact voor bedrijven

In de praktijk zal het erop neerkomen dat de impact van bestaande en nieuwe lozingen geëvalueerd wordt aan de hand van het stappenplan van de VMM. Het plan, bestaande uit 9 verschillende stappen, zal via een voortoets nagaan of een volledige impactscreening relevant is. Indien dit noodzakelijk is, wordt het stappenplan verder doorlopen om na te gaan of de impact al dan niet aanvaardbaar is. Op basis van deze beoordeling zal de VMM een eindadvies formuleren over de lozing met eventuele bijhorende acties die in de vergunningsaanvraag verwerkt moeten worden.

Het kader wordt als volgt omschreven:

De overheid gaat na of er schadelijke effecten te verwachten zijn. Is dit niet het geval, dan is de watertoets positief. Zijn er wel schadelijke effecten te verwachten dan legt de overheid in de eerste plaats voorwaarden op om de schade te vermijden of zoveel mogelijk te beperken. Als dat niet kan, zal ze de maatregelen richten op het herstellen of compenseren van de schade. Is er - in uitzonderlijke gevallen - geen aanvaardbare remedie mogelijk, dan zit er niets anders op dan de vergunning of de goedkeuring voor het plan te weigeren.

Proactief actie ondernemen

Hoe kan u nu concreet anticiperen op deze nieuwe evoluties? Bedrijven die voor een hernieuwing staan de komende jaren, die wensen uit te breiden of die gewoonweg een belangrijke lozing van afvalwater hebben, bereiden zich best nu voor om mogelijke knelpunten bij een toekomstige aanvraag bloot te leggen. De nieuwe regelgeving kan een rem op de groei betekenen. Het is dus geen overbodige luxe om masterplannen tijdig te concretiseren en vooruit te plannen. Dit geeft ruimte en tijd om oplossingen uit te werken.

Het thema water wint steeds meer aan belang: de kwaliteit van onze oppervlaktewateren en de impact van elke lozing, risico’s op overstromingen en verdroging staan hoog op het agenda van de overheid.

Door vooraf deze aspecten in kaart te brengen, vermijdt u onaangename verrassingen in de toekomst en kan u nagaan aan welke oplossingen gewerkt moet worden.